همه چیز در مورد تاریخچه کریسمس
کریسمس نه تنها یک تعطیلات مقدس مذهبی، بلکه یک پدیده بزرگ فرهنگی و اقتصادی در سراسر جهان است. حدود 2000 سال است که مردمان اکثر نقاط جهان – چه با تعلقات مذهبی و چه سکولار – با این پدیده درگیر هستند. مسیحیان روز کریسمس را به عنوان روز میلاد حضرت مسیح – به عنوان یک رهبر روحانی که آموزههای او، اساس مذهب آنهاست – جشن می گیرند. آداب و رسوم خاصی برای روز کریسمس وجود دارد که عمده آنها هدیه دادن به یکدیگر، تزیین درختان کریسمس، حضور در کلیسا، غذا خوردن در کنار خانواده و دوستان و البته انتظار برای دیدن بابانوئل است!
25 دسامبر از سال 1870 به بعد در ایالات متحده آمریکا جزو تعطیلات رسمی شده است.
تعطیلات کریسمس ؛ تعطیلاتی باستانی
میانه زمستان برای مدتهای بسیار طولانی در سراسر جهان جشن گرفته میشده است. قرنها پیش از میلاد حضرت مسیح، اروپائیان اولیه نور و تولد را در تاریکترین روزهای زمستان جشن میگرفتند. بسیاری از مردم روزهای میانی زمستان را جشن میگرفتند به این امید که سختترین روزهای سرما را پشت سر بگذارند و روزهای طولانیتر و روشنتری با خورشید پیش رو داشته باشند.
در اسکاندیناوی، نروژیها جشنی را از 21 دسامبر تا شروع ژانویه برگزار میکردند. در این جشن به احترام بازگشت خورشید، پدران به همراه پسرشان کندههای بزرگ چوب را به خانه میآوردند و داخل آتش میانداختند. مردم این جشن را ادامه میدادند تا زمانیکه این کندههای بزرگ همچنان در آتش میسوختند؛ که گاهی ممکن بود تا 12 روز هم طول بکشد. نروژیها معتقد بودند هر جرقهای که از این آتش بلند میشود، نشاندهنده یک خوک یا گوساله جدید است که در سال آینده به دنیا خواهد آمد.
پایان ماه دسامبر در بیشتر نقاط اروپا زمان جشن و شادی بوده است. در این بازه زمانی اکثر گاوها ذبح میشدند چرا که دیگر علوفهای برای تغذیه آنها در زمستان وجود نداشت. در حقیقت، برای بسیاری از مردم، این زمان، تنها وقتی بود که میتوانستند گوشت تازه مصرف کنند.
در کشور آلمان، در تعطیلات میانه زمستان، خدای اُدن را احترام و تکریم میکردند. آلمانیها به شدت از این بُت میترسیدند چرا که معتقد بودند در این هنگام او در آسمان به پرواز در میآید تا مردم خود را ببیند و تصمیم بگیرد در سال آینده چه کسی رونقی در زندگیاش پیدا کند و چه کسی بمیرد. به همین دلیل آلمانیها در تعطیلات زمستانی از خانه بیرون نمیآمدند!
تاریخچه کریسمس : جشن ساتورنالیا
در رم، جایی که زمستانهایش به اندازه شرق و شمال اروپا سرد نبود، تعطیلاتی به افتخار زُحل – خدای کشاورزی – به نام ساتورنالیا گرفته میشد. البته در ابتدا، هفتهای که منجر به تغییر وضعیت خورشید میشد به اندازه یک ماه جزو زمانهای اعتقادی مردم به حساب میآمده است. در این مدت زمان، غذا و نوشیدنی فراوان میشد و نظم اجتماعی رُم دچار دگرگونی میگردید. یعنی برای یک ماه بردگان به ارباب تبدیل میشدند و دهقانها فرمانروای شهرها بودند. همچنین کسب و کارها و مدارس تعطیل میشد تا همه بتوانند در این جشنها شرکت کنند.
همچنین رومیان در این ایام جشنی را به احترام میترا – خدای خورشید – برگزار میکردند و برای آنها، این روز مقدسترین روز سال بود.
اما در سالهای اولیه مسیحیت، عید پاک جزو تعطیلات اصلی مسیحیان بود و تولد حضرت عیسی را فقط جشن میگرفتند. در قرن چهارم مقامات کلیسا تصمیم گرفتند که روز تولد حضرت عیسی را به عنوان تعطیل اعلام کنند. متاسفانه تاریخ دقیق تولد حضرت مسیح در کتاب مقدس مسیحیان ذکر نشده است اگر چه برخی شواهد نشان میدهد که این تولد در فصل بهار رخ داده است. پاپ ژولیوس اول در نهایت 25 دسامبر را به عنوان روز تولد حضرت مسیح انتخاب کرد.
اعتقاد عمومی بر این است که کلیسا تمام تلاش خود را برای ایجاد پذیرش عمومی این تاریخ برای تولد حضرت مسیح انجام داد تا بتواند در مقابل جشنهای بت پرستانهای که در این تاریخها برگزار میشد، مقابله کند. در ابتدا این روز را به عنوان «عید میلاد مسیح» نامگذاری کردند که در سال 432 ابتدا به مصر گسترش یافت و در اواخر قرن ششم انگلستان را نیز فرا گرفت. در پایان قرن هشتم، جشن کریسمس تمامی اسکاندیناوی را فراگرفته بود.
امروزه در کلیساهای ارتدوکس یونان و روسیه، کریسمس 13 روز پس از 25 دسامبر جشن گرفته میشود که به عنوان روز تجلی مسیح یا روز سه پادشاه هم نامیده میشود. این روز، روزی است که ارتدوکسها اعتقاد دارند سه مرد عاقل توانستند حضرت عیسی را پیدا کنند.
با برگزاری جشنهای کریسمس در زمانی دقیقا مشابه زمان جشنهای آغاز زمستان، رهبران کلیسا این شانس را پیدا کردند تا بتوانند مقبولیت بیشتری در بین عموم مردم برای پذیرش این جشنها ایجاد کنند اما از بیان جزئیات اینکه چگونه باید این روزها را جشن بگیرند، عاجز بودند. در قرون وسطی، مسیحیت تقریبا جایگزین بتپرستی در سراسر اروپا شده بود. در کریسمس، معتقدان به مسیحیت در کلیسا جمع میشدند. آنها معتقد بودند که هر ساله فقرا باید به در خانه ثروتمندان بروند و بهترین غذا و نوشیدنی را طلب کنند. اگر صاحبان خانه نتوانند درخواست آنها را اجابت کنند، دچار بدبختی و گرفتاری خواهند شد. در حقیقت کریسمس زمانی بوده است که طبقه بالا و مرفه جامعه بدهی خود به طبقات پایین و محروم جامعه را پرداخت میکرد.
تاریخچه کریسمس : کریسمسهای غیر قانونی
در اوایل قرن هفدهم، موج اصلاحات مذهبی شیوه جشن گرفتن کریسمس در اروپا را تحت تأثیر قرار داد. زمانی که Oliver Cromwell و نیروهایش انگلستان را در سال 1645 تصرف کردند، اعلام کردند که انگلستان را نابود خواهند کرد و در بخشی از این تلاش، کریسمس را لغو کردند. البته با تلاشهای مردمی، چارلز دوم به تخت پادشاهی بازگردانده شد و او دوباره این تعطیلات را به انگلستان بازگرداند.
جداییطلبان انگلیسی که در سال 1620 به آمریکا آمدند، حتی در اعتقادات مذهبی از Cromwell هم ارتدوکستر (بی اعتقادتر) بودند! در نتیجه کریسمس در آمریکا در آن اوایل جزو تعطیلات رسمی نبود. از سال 1659 تا 1681 جشنهای کریسمس در بوستون غیر قانونی بود. هر کسی که کریسمس را جشن میگرفت یا به طریقی معلوم میشد که در حال آماده شدن برای این جشن است، 5 شیلینگ جریمه میشد. در طرف دیگر، در ساحل Jamestown در آمریکا، کاپیتان جان اسمیت گزارش داده است که جشنهای کریسمس با شکوه بسیار زیادی برگزار شده و هیچ مشکلی هم برای کسی به وجود نیامده است.
پس از انقلاب آمریکا آداب و رسوم انگلیسی از جمله کریسمس حذف شد. در واقع تا 26 ژوئن 1870 جشنهای کریسمس جزو تعطیلات فدرال در آمریکا نبود.
اختراع مجدد کریسمس!
تا قرن نوزدهم آمریکاییها چیزی به نام کریسمس نداشتند! آمریکایی ها کریسمس را دوباره اختراع کردند و آن را از یک تعطیلات و کارناوال شاداب تبدیل به یک روز خانوادگی سرشار از صفا و صمیمیت و نوستالژی کردند. اما در سالهای 1800 در تعطیلاتِ آمریکاییها چه میگذشت؟
اوایل قرن نوزدهم دورهای از درگیری و ستیزهجویی ذر آمریکا بود. در طول این دوره، نرخ بیکاری به شدت بالا بود و شورشهای اجتماعی توسط طبقات محروم اغلب در ایام کریسمس اتفاق میافتاد. در سال 1828 شورای شهر نیویورک اولین نیروی پلیس شهر را برای مقابله با شورشهای کریسمس تشکیل داد. این موضوع باعث شد تا طبقات بالای جامعه به فکر تغییر روش برگزاری کریسمس در آمریکا بیافتند.
در سال 1819 نویسنده پرمخاطب و پرفروشی به نام واشنگتن ایروینگ مجموعهای از داستانها را در مورد کریسمس در یک خانه اربابی انگلیسی نوشت. این داستانها در حقیقت مربوط به اربابی بود که دهقانها را برای تعطیلات کریسمس به خانه خود دعوت میکرد. در ذهن ایروینگ، کریسمس باید سرشار از صلح و گرمی میبود و باید میتوانست ورای ثروت و مشکلات اجتماعی، دلها را گرم کرده و به هم نزدیک کند. شخصیتهای ساختگی این مجموعه داستانها از آداب و رسوم قدیم، همگی لذت میبردند و این حتی شامل ارباب و پادشاه هم میشد. کتابهای ایروینگ، به هر حال منطبق با هیچ جشن تعطیلاتی نبود که خود او در آن شرکت کرده باشد. در واقع بسیاری از مورخان میگویند که ایروینگ دوباره توانست برخی آداب و رسوم قدیمی را اختراع کند و آنها را با آداب و رسوم جدید به طرز ماهرانهای مخلوط نماید.
نکاتی در مورد تاریخچه کریسمس
- هر ساله حدود 30 تا 35 میلیون درخت کریسمس واقعی در ایالات متحده فروخته میشود. حدود 21000 پرورش دهنده درخت کریسمس در آمریکا وجود دارند که 15 سال برای رشد هر درخت کریسمس تلاش میکنند.
- امروزه در کلیساهای ارتدوکس یونان و روسیه، کریسمس 13 روز بعد از 25 دسامبر است. چرا که اعتقاد دارند در آن روز است که 3 مرد عاقل توانستند حضرت مسیح را پیدا کنند.
- در قرون وسطی جشنهای کریسمس بسیار بسیار با شلوغی و مشارکت بالا برگزار میشد.
- از سال 1659 تا 1681 جشن کریسمس در بوستون آمریکا ممنوع بود و برگزاری آن، 5 شیلینگ جریمه داشت.
- در 26 ژوئن 1870 ، کریسمس در آمریکا به عنوان یک تعطیلات فدرال و رسمی معرفی شد.
- از دهه 1890 به بعد کارناوالهایی به نام ارتش رستگاری، بابانوئل را به خیابانها آوردند تا بتوانند از این طریق اعانه و هدایا جمع کنند.
- گوزن معروف ایام کریسمس به نام Rudolph هم که معروفترین گوزن شمال آمریکاست، محصول تخیل فردی به نام Robert L. May در سال 1939 است. خالق این شخصیت شعری در مورد گوزن شمالی نوشت تا بتواند از این طریق مشتریان را به سمت فروشگاههای فرانسوی مونتگومری بکشاند.
